"Μαύρο" βλέπουν το μέλλον της οικονομίας επιχειρήσεις-καταναλωτές

Ένα δραματικό τοπίο συνέχισης της κρίσης με αυξανόμενη ένταση, δείχνουν τα στοιχεία έρευνας του Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, την ώρα που οι πολίτες διαισθανόμενοι τη δυσχερή κατάσταση της ελληνικής οικονομίας εκφράζουν απαισιόδοξες απόψεις για το μέλλον σε σχετική έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστήμιου.

Οι απόψεις επιχειρηματιών και καταναλωτών συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα οι επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε απολύσεις καθώς το οικονομικό κλίμα θα επιδεινώνεται.

Ειδικότερα, από την έρευνα του ΙΟΒΕ προκύπτει ότι το 93% των ελληνικών επιχειρήσεων θα προχωρήσει σε απολύσεις και πάγωμα μισθών ως αντίδραση στην κρίση. Την ίδια ώρα ένας στους 3 καταναλωτές θεωρεί ότι τα οικονομικά του θα επιδεινωθούν το επόμενο 12μηνο και 7 στους 10 εμφανίζονται απαισιόδοξοι για την γενικότερη οικονομική κατάσταση, σύμφωνα με έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου για λογαριασμό του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα του ΙΟΒΕ που πραγματοποιήθηκε το διάστημα Μαρτίου - Απριλίου 2009, σε δείγμα 587 Α.Ε. και ΕΠΕ, στις οποίες απασχολούνται περισσότερου από 90.000 εργαζόμενοι, δείχνει ότι:

* Το 85% των επιχειρήσεων κρίνει ότι τα δύσκολα δεν έχουν ακόμα περάσει και προβλέπουν περαιτέρω επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών το επόμενο 12μηνο.

* Το 93% θα προχωρήσει σε απολύσεις, πάγωμα μισθών, κατάργηση υπερωριών.

Επιπλέον, σύμφωνα με την έρευνα:

* Οι 5 στις 10 επιχειρήσεις θα «παγώσουν» τους μισθούς.

* Οι 4 στις 10 επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε περικοπές πριμ, υπερωριών και διευθέτηση ωρών εργασίας.

* Οι 6 στις 10 επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε απολύσεις. Μάλιστα:

- Το 49% των επιχειρήσεων (βιομηχανία, εμπόριο και μικρές επιχειρήσεις) θα απολύσουν ειδικευμένους εργαζόμενους.

- Το 59% των επιχειρήσεων θα προχωρήσει σε απολύσεις ανειδίκευτων εργατών.
Παρόμοια είναι η εικόνα που έχουν οι πολίτες για την εξέλιξη του οικονομικού κλίματος στο προσεχές διάστημα σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας για τις προσδοκίες των καταναλωτών που πραγματοποίησε το Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Αθηνών για λογαριασμό του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας.

* Ένας στους 3 Έλληνες φοβάται ότι η οικονομική του κατάσταση θα χειροτερέψει μέσα στον επόμενο χρόνο και μονό το 7% αισιοδοξεί για τα οικονομικά του.

* Ποσοστό 63% των ερωτώμενων θεωρούν ότι η οικονομική τους κατάσταση τους τελευταίους 12 μήνες χειροτέρεψε σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Χαρακτηριστικό είναι πάντως ότι ακόμα και το 21% των ερωτηθέντων που θεωρούν ότι η οικονομική τους κατάσταση είναι άνετη, πιστεύουν ότι αυτή ή έχει χειροτερεύσει σε σχέση με 12 μήνες πριν.

* Μόνο το 7% καταναλωτών (αθροιστικά προς το καλύτερο» και «προς το πολύ καλύτερο») αναμένει βελτίωση της προσωπικής οικονομικής του κατάστασης.

Οι ηλικίες 30 – 44 ετών είναι οι πλέον αισιόδοξες για την βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης, όπως και οι φοιτητές και οι αγρότες.

Για την οικονομική εξέλιξη της χώρας τους προσεχείς 12 μήνες, η έρευνα περιγράφει ένα απαισιόδοξο κλίμα. Περισσότεροι από επτά στους δέκα αναμένουν ότι τα πράγματα θα χειροτερέψουν μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Η απαισιοδοξία εκφράζεται και για τις δυσοίωνες προβλέψεις για το επίπεδο της φτώχειας στην Ελλάδα μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Την ίδια στιγμή, εμφανίζονται απαισιόδοξες οι προσδοκίες των καταναλωτών για την οικονομική πορεία της χώρας μετά από τέσσερα χρόνια, καθώς το 55% πιστεύει ότι θα χειροτερεύσει.

Μεγαλύτερη απαισιοδοξία επικρατεί για τη μελλοντική οικονομική πορεία της χώρας μεταξύ των νεότερων ηλικιών. Σύμφωνα με το οικονομικό επιμελητήριο η άνοδος των τιμών των καταναλωτικών αγαθών και η ανεργία είναι από τα κυριότερα προβλήματα της χώρας.

Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες θεωρούν ότι μέσα στους επόμενους 12 μήνες οι τιμές των καταναλωτικών αγαθών θα αυξηθούν.

Έντονοι είναι οι φόβοι των καταναλωτών για την μελλοντική τους οικονομική ασφάλεια.
* Το 49% των καταναλωτών ανησυχεί για την μελλοντική του οικονομική ασφάλεια.
* Το 43% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι τώρα δεν είναι μια καλή εποχή για αποταμίευση

* Σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα (το 86% (αθροιστικά «πολύ δύσκολο» και «δύσκολο»), διαμορφώνεται η άποψη των Ελλήνων, ότι είναι πολύ δύσκολο να βρει κάποιος δουλειά στην περιοχή του, που πιθανόν είναι αποτέλεσμα του φόβου που προκαλεί ενδεχόμενη αύξηση της ανεργίας λόγω της κρίσης.

* Η έρευνα καταλήγει ότι 8 στους 10 Έλληνες προβλέπουν αύξηση του επιπέδου της φτώχειας για την επόμενη χρονιά..

Ο κ. Γιάννης Στουρνάρας, καθηγητής και επιστημονικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, παρουσιάζοντας χθες στο ΕΒΕΑ τα συμπεράσματα της έρευνας του ινστιτούτου, ζήτησε από τους επιχειρηματίες να αποφύγουν τις απολύσεις ως μέτρο περιστολής τους κόστους, καθώς έτσι θα περιορισθεί περαιτέρω η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να βρεθούν αντιμέτωπες με δεύτερο κύμα κρίσης.

Από την πλευρά του ο κ. Γιώργος Τσόπελας, επικεφαλής του γραφείου της McKinsey & Company στην Αθήνα, που παρουσίασε τις προοπτικές για τις επιχειρήσεις με βάση την διεθνή εμπειρία, ζήτησε η «κρίση να είναι αναίμακτη σε ότι αφορά το προσωπικό των επιχειρήσεων», και με την άποψη του συμφώνησαν οι κ.κ. Γιώργος Βασιλάκης, πρόεδρος του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων, Κωνσταντίνος Μαχαίρας, διευθύνων σύμβουλος της ΑΒ Βασιλόπουλος και Αλέξανδρος Τουρκολιάς, γενικός διευθυντής του Ομίλου της Εθνικής Τράπεζας, που σχολίασαν τα συμπεράσματα της έρευνας.

Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΟΒΕ οι επιχειρήσεις σκοπεύουν με απολύσεις, περικοπές σε αποδοχές, όπως είναι τα πριμ, τα επιδόματα παραγωγικότητας οι υπερωρίες, αλλά και η προσαρμογή του χρόνου εργασίας, δηλαδή φαίνεται την υιοθέτηση ελαστικού ωραρίου εργασίας να αντιμετωπίσουν την κρίση.

Συνάμα επιχειρήσεις ξενοδοχειακές και εστίασης σκοπεύουν να προχωρήσουν σε μειώσεις τιμών και σε περιορισμό των περιθωρίων κέρδους.

Ενώ οι βιομηχανικές επιχειρήσεις και οι κατασκευαστικές βλέπουν ως λύση την μείωση της παραγωγής ή της δραστηριότητας τους.

Δυσοίωνες είναι επίσης οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τα οικονομικά μεγέθη τους. Μία στις 2 επιχειρήσεις περιμένει μέχρι 20% μείωση σε τζίρο και κέρδη, ενώ 2 στις 5 επιχειρήσεις εκτιμούν ότι τα κέρδη τους θα μειωθούν πάνω από 20%. Μόλις ένα «αναιμικό» ποσοστό της τάξης του 18% περιμένει αύξηση στις πωλήσεις.

Στο σύνολο οι επιχειρήσεις που πήραν μέρος στην έρευνα περιμένουν απώλειες εσόδων 5,5% το επόμενο 12μηνο. Οι απώλειες εκτιμώνται σε 3,3% στη βιομηχανία, σε 6,4% στις υπηρεσίες, σε 10% στο λιανεμπόριο και σε 18% στις κατασκευές.

Παράλληλα οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις υπηρεσίες (π.χ. ξενοδοχεία) προβλέπουν πτώση στα κέρδη τους κατά 33,5%, οι κατασκευαστικές κατά 23,8%, οι εμπορικές κατά 17% και οι μεταποιητικές κατά 7,7%.

Την πιο «μαύρη» εικόνα παρουσιάζουν οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Εμπορία και Επισκευή Αυτοκινήτων / Πώληση Καυσίμων Χαρακτηριστικό σε ποσοστό 92%.

Δυσοίωνο βλέπουν το άμεσο μέλλον και το 80% των επιχειρήσεων στους κλάδους της βιομηχανίας και εμπορίου.

Ανθεκτικότερες στην κρίση εμφανίζονται οι επιχειρήσεις στους κλάδους της Ιδιωτικής Υγείας και Ιδιωτικής Εκπαίδευσης.

Η κρίση «κτύπησε» περισσότερο τις μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (που απασχολούν από 50 μέχρι 249 άτομα) καθώς σε ποσοστό 81% εμφανίζονται περισσότερο αρνητικές αναφορικά με τις επιδράσεις της κρίσης.

Περισσότερο αντέχουν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (απασχολούν μέχρι 9 άτομα) σε ποσοστό 71% και οι μεγάλες επιχειρήσεις, με προσωπικό άνω των 250 ατόμων, με τις αρνητικές εκτιμήσεις να ανέρχονται στο 72,5%.

Την εικόνα ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος δύο ταχυτήτων δημιουργούν πάντως τα στοιχεία για τις επενδύσεις καθώς 3 στις 10 επιχειρήσεις δηλώνουν ότι θα μειώσουν τις επενδυτικές δαπάνες πάνω από 30%, ενώ 1 στις 4 θα κάνει νέες επενδύσεις.
Η μείωση των επενδύσεων σχετίζεται φυσικά με τη δυσκολία χρηματοδότησης από το τραπεζικό σύστημα. Μία στις 4 επιχειρήσεις θεωρεί ότι η κρίση δεν έχει επηρεαστεί η σχέση της με τις τράπεζες, όμως το 70% των κατασκευαστικών εταιρειών θεωρεί ότι η κρίση «πάγωσε» τα δάνεια.

Σε ποσοστό 64% οι επιχειρήσεις εντοπίζουν το βασικότερο πρόβλημα χρηματοδότησης στον περιορισμό της ρευστότητας των πελατών ή προμηθευτών.

Το 42,3% των επιχειρήσεων (όπως είναι τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια) θεωρούν ότι το βασικότερο πρόβλημα είναι το υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Το 37,9% η άρνηση των τραπεζών να εγκρίνουν νέα δάνεια και το 28,1% το «ψαλίδισμα» στις υφιστάμενες γραμμές χρηματοδότησης.
Σε ποσοστό 80% οι επιχειρήσεις επισημαίνουν στην έρευνα τον αρνητικό ρόλο των ΜΜΕ στις προσπάθειες αντιμετώπισης της κρίσης. Μάλιστα οι εμπορικές επιχειρήσεις θεωρούν ότι δέχονται ισχυρότερο πλήγμα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Των Έφης Καραγεώργου και Στέλιου Κράλογλου, capital.gr