Ο Πρωθυπουργός που δεν ήθελε να κυβερνήσει

Το σκηνικό είχε στηθεί σε ένα καφενείο έξω από τον Τύρναβο, με κεντρικούς «σκηνοθέτες» τους γαλάζιους αργοτοσυνδικαλιστές Νασίκα και Κοκκινούλη, τρεις εβδομάδες πριν από τις κάλπες της 7ης Μαρτίου του 2004. Το χιόνι κρατούσε στις πρασιές, τη νύχτα είχε πέσει παγετός στην περιοχή, αλλά το μεσημέρι εκατοντάδες αγρότες του Κάμπου περίμεναν χαμογελαστοί έναν υπερκινητικό Καραμανλή, ο οποίος όδευε ακάθεκτος προς την εξουσία. Στο καφενείο μπήκαν ελάχιστοι, επιλεγμένοι. Και ο Κ. Καραμανλής άρχισε να δίνει υποσχέσεις για όλα και για όλους...

Τα αγροτικά φαινόταν να τα παίζει στα δάχτυλα. Τα χέρια κινούνταν συνεχώς οριζόντια για να φαίνεται ο λόγος «σπαθάτος». Επανέλαβε τη δέσμευση για μείωση του ΦΠΑ στα γεωργικά μηχανήματα στο 8% και υποσχέθηκε ότι για να δώσει τη μάχη υπέρ της αγροτιάς, ως Πρωθυπουργός, θα συμμετάσχει ο ίδιος αυτοπροσώπως στα Συμβούλια των Υπουργών Γεωργίας, στις Βρυξέλλες.

Δεν πήγε, βέβαια, ποτέ. Ακόμη χειρότερα, ο ΦΠΑ στα μηχανήματα από 18% είναι σήμερα στο 19%, αφού μετεκλογικά η Ν.Δ.

«ανακάλυψε» ότι η μείωση στον χαμηλό συντελεστή δεν επιτρέπεται από τους κοινοτικούς κανονισμούς. Η αντιμετώπιση των αγροτών είναι χαρακτηριστικό δείγμα της μετάλλαξης του προεκλογικού και μετεκλογικού Καραμανλή και, αναμφισβήτητα, μια μεγάλη απόδειξη των ανακολουθιών και των απατηλών υποσχέσεων που είχε μοιράσει η Ν.Δ. Πολύ γρήγορα έγινε εμφανής η αλλαγή στην εικόνα και κυρίως στους ρυθμούς του Πρωθυπουργού. Από πολιτικός- «σβούρα» στην αντιπολίτευση έγινε ένας Πρωθυπουργός που εμφανώς δεν ήθελε να κυβερνήσει.


Μια ηχηρή απουσία

Η πρώτη δοκιμασία της πρωθυπουργίας ήρθε σε ένα άλλο χιονισμένο τοπίο, στο ειδυλλιακό περιβάλλον του ορεινού θέρετρου του Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, τρεις εβδομάδες μετά την ορκωμοσία του. Στην τετραμερή διάσκεψη για το Κυπριακό και το σχέδιο Ανάν, ο Πρωθυπουργός ήταν ουσιαστικά θεατής. Επί πέντε ημέρες, η ελληνική διπλωματική αντιπροσωπεία υπό τον κ. Καραμανλή προτίμησε να παραμείνει κλεισμένη στα δωμάτιά της και να αφήσει την κυπριακή αντιπροσωπεία να βρει την άκρη. Την ίδια ώρα, οι Τούρκοι υπό τον Ταγίπ Ερντογάν ήταν πανταχού παρόντες.

Η απουσία από μια κρίσιμη διπλωματική μάχη προβλήθηκε τότε ως διπλωματικός ελιγμός από έναν φρέσκο Πρωθυπουργό, ο οποίος δεν είχε διαχειριστεί το ζήτημα και δεν ήθελε να πάρει θέση σε μια υπόθεση που είχε ξεσηκώσει τους Ελληνοκυπρίους. Δημοσκοπικά βγήκε ενισχυμένος και παρόμοια συνταγή ακολούθησε έναν μήνα αργότερα, παρουσιάζοντας την τελική θέση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στο σχέδιο Ανάν. Επί της ουσίας είπε «ναι», αλλά με τρόπο που να δίνει επιχειρήματα σε όσους έλεγαν «όχι».


Το διάλειμμα των Ολυμπιακών

Με τις δημοσκοπήσεις υπό μάλης, ο Κ. Καραμανλής μέτρησε ένα χαλαρό, «χρυσό» καλοκαίρι με μπάλα (Εuro 2004) και Ολυμπιακούς Αγώνες. Τη ραθυμία που υπήρχε στο Μαξίμου δικαιολογούσε η πολιτική κυριαρχία του Καραμανλή, ο οποίος δεν χρειαζόταν να ανεβάσει ταχύτητα. Ο νεώτερος Πρωθυπουργός της ελληνικής ιστορίας, πεντέμισι χρόνια αργότερα κατέληξε «κουρασμένος», βαρύς, αναποφάσιστος, προκαλώντας πικρόχολα σχόλια ακόμη κι από τους πιο σκληροπυρηνικούς οπαδούς του.


«Κουράστηκα...»

Ο βρετανικός «Γκάρντιαν» απέδωσε προχθές την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες και στη «χλιαρή ηγεσία» του Καραμανλή που είχε οδηγήσει την κυβέρνηση σε πολιτικά αδιέξοδα. Οι ρυθμοί του Πρωθυπουργού αποτελούσαν αντικείμενο σχολίων τα τελευταία χρόνια, αλλά τα στελέχη και η βάση της Ν.Δ. «πάγωσαν» τον περασμένο Μάρτιο, όταν ο Κ. Καραμανλής εμφανίστηκε έτοιμος για τον μεγάλο αποχαιρετισμό, συνδυάζοντάς τον ο ίδιος με μια εικόνα κόπωσης. «Είμαι ήδη πρόεδρος της Ν.Δ. για περισσότερα από 12 χρόνια. Έχω κουραστεί. Θα εργαστώ σκληρά μέχρι τις εκλογές, θα δώσω όλες μου τις δυνάμεις στη μάχη για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, αλλά αν παρά ταύτα οι εκλογές χαθούν, θα φύγω» ήταν η δήλωση που του αποδόθηκε. Η αναφορά διαψεύστηκε μεν (επίσης χλιαρά...), από τότε όμως σηματοδοτεί όλες τις διεργασίες που γίνονται στο εσωτερικό της Ν.Δ.


Ατάραχος στο πάνελ

Τον Σεπτέμβριο του 2004 ο Πρωθυπουργός ενημερώθηκε για τη μοιραία πτώση του Σινούκ με τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας, σε εκδήλωση εμπορικών επιμελητηρίων, την παραμονή των εγκαινίων της ΔΕΘ. Η πολύνεκρη τραγωδία ήταν ουσιαστικά η πρώτη εσωτερική κρίση που αντιμετώπιζε η κυβέρνηση, ο ίδιος όμως παρέμεινε ατάραχος στο πάνελ σχεδόν επί 45 λεπτά. «Ή είχε ελλιπή ενημέρωση και περίμενε περισσότερα στοιχεία για να αντιδράσει, να δώσει κάποιες εντολές ή δεν κατάλαβε τι του είπαν...» ήταν τα σχόλια που έγιναν την επομένη ακόμη και από στελέχη που βρίσκονταν στην ίδια εκδήλωση.


... Και η χαλαρότητα συνεχίζεται

Την τελευταία πενταετία το ωράριο του Κ. Καραμανλή έγινε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είδηση. Μέχρι τις εκλογές του 2007, τα περισσότερα μεσημέρια επέστρεφε νωρίς στη Ραφήνα, ενώ εμφανιζόταν ηλιοκαμένος από το Πάσχα. Η καθημερινή ατζέντα του Μαξίμου αρκετές φορές δεν περιελάμβανε ούτε μία επίσημη συνάντηση και η χαλαρότητα της πρωθυπουργίας είχε αρχίσει να αποσυντονίζει τη Ν.Δ. Τα πρώτα γαλάζια «αντάρτικα» άρχισαν να καταγράφονται, με προτροπές βουλευτών για κάποια παρέμβαση του κ. Καραμανλή, ιδίως όταν ήρθε στο φως το σκάνδαλο των δομημένων ομολόγων. Όλη αυτή την περίοδο το Υπουργικό Συμβούλιο και τα κομματικά όργανα συνεδρίαζαν σπάνια, ενώ κεντρικές αποφάσεις και κινήσεις στρατηγικής της κυβέρνησης ξεκίνησαν ακόμη και μέσα από... ταβέρνες- όπως ο νόμος περί βασικού μετόχου που κατέληξε σε μεγάλο πολιτικό φιάσκο και έφερε τη χώρα αντιμέτωπη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.


Εμπλοκή του Μαξίμου

Το κλίμα έγινε ακόμη χειρότερο μετά τις εκλογές του 2007. Στη δίνη μεγάλων σκανδάλων άρχισε να μπαίνει πλέον και το Μαξίμου, με αποτέλεσμα να είναι έντονη η αίσθηση ότι ο Κ. Καραμανλής έχει χάσει τον έλεγχο ακόμη και στην αυλή του. Από το DVD του Ζαχόπουλου (φωτό) έως την υπόθεση Παυλίδη και πολύ περισσότερο το Βατοπέδι, το πρωθυπουργικό επιτελείο, εάν δεν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, τουλάχιστον ήταν ενήμερο για όσα συνέβαιναν. Το 2008 το Υπουργικό Συμβούλιο συνεδρίασε μόλις μία φορά- για να αναφωνήσει ο κ. Καραμανλής «mea culpa» για το Βατοπέδι. Η πίεση από το σκάνδαλο ήταν τεράστια και για τον ίδιο, σε σημείο να ακυρώσει ένα επίσημο ταξίδι στην Κίνα, την ώρα που οι αποκαλύψεις για τις αμαρτωλές μεταβιβάσεις βρίσκονταν στην κορύφωσή τους.


Εξαφανισμένος για μία εβδομάδα

Το εσωκομματικό αίτημα, «Κώστα, κάνε κάτι», άρχισε να γίνεται κραυγή στη Ν.Δ. λίγες ημέρες αργότερα, όταν το κέντρο της Αθήνας καιγόταν από την «εξέγερση» που ακολούθησε τη δολοφονία του 16χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου.

Επί μία εβδομάδα ο Πρωθυπουργός δεν είχε εμφανιστεί δημοσίως πουθενά, ενώ οι πληροφορίες ότι, μουδιασμένος, παρακολουθούσε μαζί με τη μισή Κυβερνητική Επιτροπή από την τηλεόραση του πρωθυπουργικού γραφείου το χριστουγεννιάτικο δέντρο να φλέγεται στο Σύνταγμα, είχαν φέρει σε κατάσταση απόγνωσης ακόμη και υπουργούς.


Αναζητείται ο καλός του εαυτός

Αντανακλαστικά έδειξε, πάντως, με τις πυρκαγιές, ιδίως μετά τις φωτιές στην Ηλεία (φωτό), που περιγράφει σε συνομιλητές του ως την πιο δύσκολη και τραγική στιγμή της πρωθυπουργίας του. Εξαιτίας του μεγάλου σεισμού στην Αχαΐα, τον Ιούνιο του 2008 επέστρεψε εσπευσμένα από την Αυστρία, όπου είχε πάει οικογενειακώς για να παρακολουθήσει την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου στο Εuro.

Στενοί συνεργάτες λένε ότι «ο Καραμανλής ανανεώνεται στην προεκλογική περίοδο», επικαλούμενοι και τις αντιδράσεις του στις φωτιές του 2007. Και ευελπιστούν ότι και τις επόμενες ημέρες η εικόνα θα αλλάξει και θα πάρει το παιχνίδι πάνω του». Το μήνυμα αυτό, άλλωστε, επιχειρεί να στείλει και ίδιος, στοχεύοντας σε μια απολύτως προσωπική καμπάνια, καθώς- όπως έχει ήδη πει δύο φορές με έμφαση- «οι πολίτες θα επιλέξουν τον πρωθυπουργό που θα διαχειριστεί την κρίση». Το πρόβλημα είναι ότι πλέον έχουν τελειώσει οι υποσχέσεις, ενώ υπάρχει και το προηγούμενο των ευρωεκλογών στις οποίες, όπως παραδέχονται και στελέχη της Ρηγίλλης, ο Κ. Καραμανλής «ήταν μακριά από τον καλό του εαυτό».

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ-ΤΑ ΝΕΑ