Δυο από τις χιλιάδες "άγνωστες" ιστορίες της επταετίας

Όταν οι μαθητές έπαιρναν αποβολή «δι' αριστερισμόν»

Ένα σύνθημα υπέρ της ΕΔΑ γραμμένο στον σχολικό τοίχο οδήγησε στη διά παντός αποβολή του από τα δημόσια σχολεία της Αθήνας.
Ο «ένοχος» τιμωρήθηκε παραδειγματικά για την... ροπήν του προς τον αριστερισμόν, όπως γράφτηκε στα πρακτικά του σχολείου, και πήρε απολυτήριο Γυμνασίου από ιδιωτικό εκπαιδευτήριο.

Η «εκκαθάριση» από το σχολεία των μαθητών με δημοκρατικό φρόνημα απετέλεσε πρώτιστο στόχο του... εκπαιδευτικού προγράμματος της χούντας.
Ο Αγγελος Μανταδάκης, καθηγητής μαθηματικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και μέλος της ΚΕ του ΣΥΝ σήμερα, μαθητής της πέμπτης Γυμνασίου τότε, χαρακτηρίστηκε τη σχολική περίοδο 1967-1968 ως «επίμεμπτος» και με απόφαση του
Συλλόγου διδασκόντων απεβλήθη από το 4ο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών.

Τα πρακτικά με τα οποία ελήφθη η απόφαση των καθηγητών τα ζήτησε επανειλημμένα κατά την περίοδο της χούντας, αλλά δεν του κοινοποιήθηκαν ποτέ. Μετά σταμάτησε κάθε προσπάθεια, προσπαθώντας να αποδιώξει το γεγονός από τη μνήμη του.
Πριν από λίγο καιρό όμως ο κ. Μανταδάκης τα έλαβε από φίλο του καθηγητή που υπηρετεί πια στο συγκεκριμένο σχολείο.
«Ενιωσα ανάμεικτα συναισθήματα όταν άρχισα να διαβάζω», είπε στο «Εθνος» ο κ. Μανταδάκης. «Από τη μία αισθάνθηκα οργή που είχα χρόνια να τη νιώσω γιατί είχε σκεπαστεί από το πέρασμα του χρόνου και από την άλλη έβλεπα μια παρωδία από ανθρώπους που ήθελαν να λέγονται εκπαιδευτικοί και έδειχναν τόση δουλοπρέπεια απέναντι στο καθεστώς».
Η «ενοχή» του για την αναγραφή του συνθήματος υπέρ της ΕΔΑ δεν απεδείχθη ποτέ, όμως τότε, το πρώτο διάστημα μετά το πραξικόπημα, η χούντα έδειχνε τα «δόντια» της σε κάθε αντιφρονούντα.
Στα πρακτικά του σχολείου αναφέρεται ότι εκλήθη ο πατέρας του κ. Μανταδάκη, Ιωσήφ, «όστις υπεσχέθη ότι θα βοηθήση το σχολείον είς πάσαν προσπάθειά του τείνουσαν εις το να αποβάλει ο υιός του την τοιαύτην κλίσιν και ροπήν του προς τον αριστερισμόν».
«Αυτή η φράση αποτελεί βεβήλωση στη μνήμη του πατέρα μου, ο οποίος είχε δώσει αγώνες για τη δημοκρατία», διευκρίνισε στο «Εθνος» ο κ. Μανταδάκης.
Η περιπέτεια του κ. Μανταδάκη δεν τελείωσε εκεί. Κανένα δημόσιο σχολείο δεν δέχτηκε τον μαθητή στη συνέχεια. Ετσι, παρά τις οικονομικές δυσκολίες της οικογένειας, αναγκάστηκε να γραφτεί για την τελευταία τάξη σε ιδιωτικό εκπαιδευτήριο.
Κι εκεί όμως η χούντα τον κυνήγησε: «Λίγες μέρες αφότου είχα αρχίσει να φοιτώ στο ιδιωτικό, με επισκέφθηκαν άνδρες της Ασφάλειας και μου έκαναν συστάσεις να είμαι προσεκτικός και να μην... προσηλυτίζω συμμαθητές μου».
Σήμερα, ο κ. Μανταδάκης αισθάνεται δικαίωση, γιατί όπως λέει «δεν μετάνιωσα για τις δημοκρατικές μου ιδέες και μπορώ πια να πω ότι ο κλάδος των καθηγητών είναι σε ένα τελείως διαφορετικό επίπεδο και δεν υπάρχουν πλέον τέτοιου είδους "εκπαιδευτικοί"»...
«Ομολόγησε ότι είναι αριστερός»
Το σκεπτικό της απόφασης των καθηγητών
Το σκεπτικό της αποβολής του Αγγ. Μανταδάκη από το 4ο Γυμνάσιο Αρρένων καταλαμβάνει μια σελίδα των πρακτικών: «Κατά τας δύο τελευταίας ημέρας των μαθημάτων ενώπιον συμμαθητών του εν τω σχολείω και της καθηγήτριάς του κ. Ε. Δ. επ' ευκαιρία του πολέμου εις Μ. Ανατολήν είπεν επί λέξει ''Η Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία θα δώσει μάθημα εναντίον του ιμπεριαλισμού''. Κληθείς υπό του κ. Λυκειάρχου εξ ον ανεφέρθησαν τα ανωτέρω υπό της κ. Δ. ο μαθητής ούτος ομολόγησεν ότι είναι ''αριστερός'' και ότι έχει μελετήσει τον Μαρξ, βιβλία του οποίου είχε ο πατήρ του εις την οικίαν των... Κατά τας επακολουθείσας γραπτάς εξετάσεις ευρέθησαν αναγεγραμμένα με κεφαλαία γράμματα τα στοιχεία της ΕΔΑ».
«Προέκυψεν μετά μεγάλης πιθανότητος ότι ταύτα είχον αναγραφή υπό του εν λόγω μαθητού, ο οποίος όμως προσεπάθησεν να αποσείση την ενοχήν του με τον ισχυρισμόν ότι συνηθίζουν να γράφουν επιπολαίως και άλλοι τοιαύτα, ενώ είναι βέβαιον ότι ο μαθητής ούτος εκάθετο μεν συνήθως επί του έμπροσθεν θρανίου πλειστάκις δε και επ' αυτού του θρανίου και δεν ανέφερεν το πράγμα εις το γραφείον».
Πογκρόμ
Πιέσεις και εκβιασμοί σε μαθητές
Η περίπτωση του Αγγ. Μανταδάκη δεν ήταν φυσικά η μοναδική τη μαύρη περίοδο της επταετίας.
Μετά την 21η Απριλίου του 1967 «ακολούθησε μια λυσσαλέα προσπάθεια της χούντας για τον εκφασισμό του σχολείου: Σε αυστηρή επιτήρηση οι ύποπτοι μαθητές, πιέσεις και εκβιασμοί ώστε το ελληνικό σχολείο να γίνει η κολυμβήθρα της 'Ελλάδας των Ελλήνων Χριστιανών', μεταξικού τύπου γιορτές στο Καλλιμάρμαρο» λέει ο ίδιος.
Απαντώντας στην ερώτηση γιατί αποφάσισε τόσες δεκαετίες μετά να μοιραστεί το συμβάν αυτό που καθόρισε τη ζωή του σε μεγάλο βαθμό, σημειώνει: «Παρότι άλλοι άνθρωποι έχουν υποστεί πολύ χειρότερα από εμένα, εξορίες, βασανισμούς, αισθάνθηκα πια ότι ήταν ένα γεγονός που δεν αφορούσε εμένα προσωπικά. Πολλοί άνθρωποι στο περιβάλλον μου δε υποστήριζαν ότι ένα τέτοιο γεγονός δεν μπορεί να περάσει 'απαρατήρητο' από την Ιστορία».

Μήνυσαν χουντικούς για λαθροθηρία

Τα ονόματά τους -και η πράξη τους- ποτέ δεν γράφτηκαν, ποτέ δεν έγιναν γνωστά, ποτέ δεν βρήκαν χώρο στα πολυσέλιδα αφιερώματα της μεταπολιτευτικής περιόδου για την 21η Απριλίου και τα πέτρινα χρόνια που ακολούθησαν...
Δημήτριος Συρρής, Σωτήρης Σιάγας, Αρσένης Αρσενάκης, Λάζαρος Στάλιος και Κλέωνας Τζήμος.

Αυτά ήταν τα μέλη μιας παρέας κυνηγών που τον Σεπτέμβρη του 1971 σε ένα χωράφι του Κιλκίς δεν δίστασαν να «συγκρουστούν» και να μηνύσουν για λαθροθηρία... σημαίνοντα στελέχη της πολιτικής και στρατιωτικής ελίτ που κυβερνούσε τότε τη χώρα, μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Απλοί καθημερινοί άνθρωποι, χωρίς πρωταγωνιστικό ρόλο στα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα μιας πέτρινης εποχής, ήταν εκείνοι οι πέντε κυνηγοί, που ένα απομεσήμερο του 1971 το έφεραν έτσι οι στιγμές, ώστε να έρθουν αντιμέτωποι με το χρέος τους.
Από εκείνη τη θαρραλέα παρέα των «πέντε», σήμερα βρίσκεται εν ζωή μόνο ο οδοντίατρος Δημήτρης Συρρής, επίτιμος πρόεδρος της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας - Θράκης. Στις 26 Σεπτεμβρίου του 1971 η παρέα των κυνηγών, χωρισμένη σε δύο αυτοκίνητα, ξεκινάει από τη Θεσσαλονίκη για την Κάτω Ποταμιά του νομού Κιλκίς, «διά κυνήγιον τρυγώνων και ορτύγων», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη μηνυτήρια αναφορά. Μαζί με τη συντροφιά των πέντε κυνηγών βρίσκεται και ο 15χρονος γιος του Κ. Τζήμου, Κωνσταντίνος.
Χωρίς φυσικά η παρέα να το ξέρει, για κυνήγι την ίδια ημέρα στην ίδια περιοχή έχουν επίσης ξεκινήσει ο ταξίαρχος Κώστας Παπαδόπουλος (αδελφός του γνωστού Γ. Παπαδόπουλου) και ο δικηγόρος Βασίλειος Ανδρουτσόπουλος (αδελφός του τότε? πρωθυπουργού της χώρας).
Συνάντηση
Είναι η εποχή που ο νόμος της ΕΣΑ βασιλεύει εις άπασαν την επικράτεια, και φυσικά ο Ανδρουτσόπουλος και ο Παπαδόπουλος συνοδεύονται από αυτοκίνητα του δασαρχείου και της νομαρχίας που μαζί με τοπικούς «παρατρεχάμενους» κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να εξασφαλίσουν αποδοτικό κυνήγι στους υψηλούς επισκέπτες.
Η παρέα των πέντε κυνηγών από τη Θεσσαλονίκη και... η κουστωδία που πλαισίωνε τους Ανδρουτσόπουλο και Παπαδόπουλο, ήταν μοιραίο να συναντηθούν στις 2.30 μετά το μεσημέρι της ίδιας ημέρας «εις θέσιν κειμένην 3 χιλιόμετρα περίπου νοτιοανατολικώς του χωρίου Κάτω Ποταμιά». Μόνο που οι Παπαδόπουλος και Ανδρουτσόπουλος είχαν εισβάλει σε μόνιμο καταφύγιο θηραμάτων και, υπό την απόλυτη «προστασία» και συνοδεία των δασικών αρχών, στην κυριολεξία? εξόντωναν τις πεδινές πέρδικες και τους λαγούς που συναντούσαν.
Αυτά που γίνονταν μπροστά στα μάτια τους, ήταν πολύ βαριά για να γίνουν ανεκτά από τους Θεσσαλονικείς κυνηγούς, έστω κι αν από πολύ νωρίς κατάλαβαν ότι απέναντί τους είχαν τον αδελφό του πρωθυπουργού που είχε εγκαταστήσει η στρατιωτική χούντα των Αθηνών.
Η αντιπαράθεση των δύο ομάδων κλιμακώθηκε επικίνδυνα, όταν ο Δ. Συρρής σκαρφάλωσε σε ένα από τα τζιπ της συνοδείας και άνοιξε έναν σάκο, αποκαλύπτοντας μία? εκατόμβη από νεκρές πεδινές πέρδικες.
Για να σκαρφαλώσει όμως πάνω στο λαντ - ρόβερ, χρειάστηκε να σπρώξει και να παραμερίσει βίαια ένα άτομο που τον εμπόδιζε. Λίγες ώρες αργότερα έμαθε ότι επρόκειτο... για τον ταξίαρχο Κ. Παπαδόπουλο, αδελφό του Γεωργίου!
Μέχρι και όπλο σηκώθηκε απειλητικά από μέλος της συνοδείας των δύο υψηλών προσώπων, αλλά ευτυχώς δεν έγινε χρήση του ύστερα από επέμβαση των ψυχραιμότερων.
Καταδίκη στα χρόνια της μεταπολίτευσης
Η προσπάθεια συγκάλυψης και η δικαίωση
Στις 2 Οκτωβρίου οι πέντε κυνηγοί υπέβαλαν τη μήνυσή τους για την πράξη της λαθροθηρίας...
Το κλίμα των ημερών που προηγήθηκαν και επακολούθησαν της μηνύσεως δεν είναι δύσκολο να το υποψιαστεί κανείς: Νομάρχες, στρατηγοί και άλλοι προσπαθούν πότε με το καλό και πότε με το άγριο να πείσουν τον Σιάγα να την αποσύρει.
Τελικά η παρέα δεν χρειάστηκε να «γνωριστεί» με τους στρατονόμους. Η υπόθεση... έφυγε μυστηριωδώς από τον τακτικό ανακριτή που την είχε αναλάβει και περιήλθε στην αρμοδιότητα της 87ης Στρατιωτικής Διοίκησης, που μάλλον ήταν πολύ απασχολημένη, γιατί ανάκριση... δεν έγινε ποτέ (τουλάχιστον ουδείς της παρέας κλήθηκε να καταθέσει). Η χούντα όμως κατέρρευσε, η υπόθεση ανακινήθηκε και η δίκη τελικά έγινε τα χρόνια της μεταπολίτευσης, λίγους μήνες μόνο πριν από τη μεγάλη δίκη των πρωταιτίων της επταετίας!
Ο Δ. Συρρής και οι άλλοι της παρέας κατέβηκαν από τη Θεσσαλονίκη στον Κορυδαλλό για να καταθέσουν...
Οι Ανδρουτσόπουλος και Παπαδόπουλος καταδικάσθηκαν τελικά και για την πράξη της λαθροθηρίας, επειδή τον Σεπτέμβρη του 1971 σε ένα χωράφι του Κιλκίς είχαν την ατυχία να συναντηθούν με μια παρέα κυνηγών που είχαν βγει... «δια κυνήγιον τρυγώνων και ορτύγων».
Έθνος