Ατομικές ευθύνες, συλλογικές λύσεις

Πριν από λίγα χρόνια ίσως να  ήταν και επικίνδυνο, πολιτικά, να αρχίσει κάποιος ένα κείμενο με τη φράση ενός Αμερικανού Προέδρου. Η διαχρονική ελληνική μανιχαϊστική αντίληψη, που διέπει όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής, ήταν ικανή να κατατάξει  στο στρατόπεδο των «ιμπεριαλιστών» και των «αιμοσταγών καπιταλιστών» κάποιον, ο οποίος μπορεί να καταδίκαζε τις κατά καιρούς ωμότητες των Η.Π.Α στα διάφορα μέρη του κόσμου αλλά δε δίσταζε να χρησιμοποιήσει ιστορικές φράσεις ενός ηγέτη τους. Πλέον, ο ‘’αντι-γερμανισμός’’ έχει κερδίσει τα πρωτεία από τον ‘’αντι-αμερικανισμό’’ , τμήμα της Αριστεράς θαυμάζει τον Ομπάμα (!) και έτσι μάλλον οι αντιδράσεις θα είναι ηπιότερες…

Ο Τζ.Φ.Κέννεντυ στη διάρκεια της ορκωμοσίας του είπε την ιστορική φράση «Μη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για σένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου.» Ξέχωρα από τα μηνύματα που ήθελε να περάσει, άσχετα με τις προθέσεις όλων όσων κατά καιρούς την ερμήνευσαν και την χρησιμοποίησαν κατά το δοκούν, η συγκεκριμένη φράση θα μπορούσε να αποτελέσει  το μότο ενός υπεύθυνου πολίτη που διαβιεί σε ένα ευνομούμενο κράτος.  

Πράγματι, αν ο καθένας ακολουθούσε τους νόμους (προφανώς χωρίς να παραγράφεται το δικαίωμα της διαμαρτυρίας, μέσα στα συνταγματικά πλαίσια)  και την κοινή λογική, αρχής γενομένης από την καθημερινότητα και με κατάληξη τις κομβικές για τη ζωή του αποφάσεις, τα πράγματα θα ήταν σαφώς καλύτερα για όλους.  Οι καραμέλα των μεταρρυθμίσεων θα είχε καλύτερη γεύση εάν κυκλοφορούσε και σε μικρότερες συσκευασίες… Διότι , «μεταρρυθμίσεις» δεν είναι μόνο η μείωση του Δημοσίου, η αναμόρφωση του φορολογικού ή του εκπαιδευτικού συστήματος κλπ αλλά και μικρές καθημερινές αλλαγές που θα έκαναν τη ζωή όλων ευκολότερη και ποιοτικότερη.

Ευθύνη του κάθε κράτους, του πολιτικού και διοικητικού προσωπικού του, είναι  να καλλιεργεί πρωτίστως το αίσθημα της υπευθυνότητας στον πολίτη. Φυσικά μόνο ένας αιθεροβάμων θα είχε την ελπίδα της άμεσης «τεκτονικής αλλαγής» των κρατικών δομών και της συνολικής λειτουργίας της Ελλάδας. Δέον είναι όμως να υπάρξει μία ατομική ενδοσκόπηση ώστε ο καθένας να αντιληφθεί πόσα πράγματα θα ήταν καλύτερα αν απλά λειτουργούσε με γνώμονα το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου του, οποίου αποτελεί αναπόσπαστο μέλος.

Τα παραδείγματα είναι άπειρα, σταχυολογώντας θα μπορούσαμε να αναφέρουμε κάποια επίκαιρα. Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού και στο ‘’πικ’’ της τουριστικής περιόδου. Κι όμως, ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα της ρύπανσης των ακτών. Αλήθεια, φταίει το κράτος και η ΕΕ όταν κάποιος σβήνει το τσιγάρο του στην άμμο, όταν πετάει τα υπολείμματα του φαγητού του κλπ ; Όλοι όμως έχουν την απαίτηση να απολαμβάνουν μία καθαρή παραλία, ενώ οι επαγγελματίες του είδους περιμένουν πώς και πώς την ανάπτυξη της «βαριάς βιομηχανίας της χώρας» που είναι ο τουρισμός.

Μιας βαριάς βιομηχανίας που με τη σειρά της είναι μία ακόμη έκφανση της λειτουργίας της χώρας από την οποία ο Ιονέσκο θα μπορούσε να εμπνευστεί… Υπερτιμολογήσεις τουριστικών υπηρεσιών (από την ψυχαγωγία μέχρι την μετακίνηση), φοροδιαφυγή σε τρομακτικά ποσοστά  (σε κάποιες περιοχές ξεπερνούν το 80%) και κατά περιπτώσεις κακή συμπεριφορά προς τον επισκέπτη, συνθέτουν μία πραγματικότητα την οποία όλοι αφενός κατακρίνουν αλλά  αφετέρου η πλειοψηφία δεν έχει διάθεση να την αλλάξει. Κι όμως, όλοι προσδοκούμε αύξηση του τουρισμού, εσωτερικού και εξωτερικού…

Πέρα από τα καλοκαιρινά προβλήματα υπάρχουν τόσα άλλα τα οποία θα μπορούσαν να υποσκελιστούν με την προσωπική πρωτοβουλία σε συνδυασμό  με την στοχευμένη αρωγή της κρατικής παρέμβασης. Από ένα καθημερινό φαινόμενο όπως η επικίνδυνη οδήγηση που έχει ως αποτέλεσμα πολλά ανθρώπινα θύματα, μέχρι την μόλυνση του περιβάλλοντος και την φοροδιαφυγή. Εκεί όμως είναι η εντοπίζεται η μεγάλη ευθύνη του πολιτικού συστήματος το οποίο αντί να επιτελέσει τον παιδευτικό του ρόλο, υποδαύλιζε και διαιώνιζε διαρκώς τις παθογένειες, με στόχο την εύκολη εξασφάλιση μίας ακόμη κυβερνητικής θητείας. Και φυσικά οι εκπρόσωποι της κεντρικής εξουσίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι  σε ένα μεγάλο βαθμό αντανάκλαση των εκλογέων τους. Οδηγούμαστε επομένως σε έναν φαύλο κύκλο…

Το πρόστιμο που θα σβήσει ο τάδε «κολλητός» στην Τροχαία, δε θα επιβαρύνει μεν την τσέπη του παραβάτη αλλά θα του περάσει το μήνυμα ότι μπορεί να παρανομεί ατιμώρητα και ενδεχομένως αυτό να έχει και τραγική κατάληξη στο μέλλον. Επιπτώσεις επομένως που ξεκινούν από την υστέρηση των κρατικών εσόδων μέχρι την ανθρώπινη ζωή… Αυτός ο οποίος ρυπαίνει το περιβάλλον και δεν τιμωρείται, αναλογικά από τον απλό παραβάτη σε έναν δρόμο ή σε μια παραλία μέχρι τις μεγάλες βιομηχανίες, δυσκολεύεται να αντιληφθεί ότι αυτός ο ίδιος και η οικογένεια του θα χρησιμοποιήσουν τις υποδομές αυτές. Ο ιδιοκτήτης μιας επιχείρησης εστίασης  που δεν κόβει απόδειξη, κλέβει εκτός από την εφορία, τον Δήμο αφού δεν καταβάλει το 2% και τον καταναλωτή που πληρώνει τον ΦΠΑ στην τιμή του προϊόντος . Κι όμως, υπάρχουν πολίτες που θα τον υπερασπιστούν σθεναρά και θα χτυπήσουν τον εφοριακό που θα πάει να τον ελέγξει.

Όλες οι παραπάνω συμπεριφορές βρίσκουν έρεισμα στην ανεπάρκεια και τη διαφθορά της κρατικής μηχανής και έτσι ως επαναλαμβανόμενες επί μακρόν τείνουν να αποκτήσουν χαρακτηριστικά οιονεί εθιμικού δικαίου…

Και η καταστροφή ολοκληρώνεται στις μέρες μας, αφού τα μεγάλα λάθη του παρελθόντος τα πληρώνουμε σωρευτικά εμείς οι απλοί πολίτες και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις πολύ πιο ακριβά απ’ ότι οφείλουμε, ενώ το πολιτικό σύστημα με σπασμωδικές κινήσεις είτε υπόσχεται ότι θα επανέλθουμε στην προηγούμενη στρεβλή κατάσταση είτε προσπαθεί να αποποιηθεί τις ευθύνες του με ρήσεις όπως το «μαζί τα φάγαμε».

Η καλοκαιρινή βροχή των αστεριών (και οι ευχές που την ακολουθούν) είναι καλή για τους ρομαντικούς και τους ερωτευμένους (όλοι χρειάζονται λίγη μαγεία)… Για την καθημερινή πεζή πραγματικότητα ας προσεδαφιστούμε, αν θέλουμε να πετάξουμε κάποτε…

 Του Γιώργου Κοσματόπουλου 

 http://www.doc-trine.com/